ಆಷಾಢದಲ್ಲೊಂದು ಹೋಳಿಗೆಯಮ್ಮನ ಹಬ್ಬ- ಆಚರಣೆ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿದೆ ಅಪರೂಪದ ನಂಬಿಕೆ!

•   Thu, Jul 30 2026 10:40:44 AM



• ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಜು. 30 (DaijiworldNews/TA): ಆಷಾಢ ಮಾಸ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯವೊಂದು ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸಿದ ಹೋಳಿಗೆ, ಬೇವಿನ ಸೊಪ್ಪು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಹಸಿರು ಗಾಜಿನ ಬಳೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮೌನವಾಗಿ ಊರಿನ ಗಡಿಯವರೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಪೂಜೆ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲರೂ ಹಿಂದೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡದೆ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಪರೂಪದ ಆಚರಣೆಯಾದ ಹೋಳಿಗೆಯಮ್ಮ ಹಬ್ಬ.

  

  ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಳ್ಳಕೆರೆ ತಾಲೂಕಿನ ನಾಯಕನಹಟ್ಟಿ ಶ್ರೀ ಗುರು ತಿಪ್ಪೇರುದ್ರಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಷವೂ ಹೋಳಿಗೆಯಮ್ಮ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಮಳೆ, ಸಮೃದ್ಧ ಬೆಳೆ, ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸುಖ-ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಜನ-ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಲಭಿಸಲಿ ಎಂಬ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೊಂದಿಗೆ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಈ ಆಚರಣೆ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.

  ಜೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಆಷಾಢ ತಿಂಗಳು ರೈತರಿಗೆ ಬಿತ್ತನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ಮಂಗಳವಾರ ಅಥವಾ ಶುಕ್ರವಾರ ಶುಭ ದಿನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಳಿಗೆಯಮ್ಮನ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.

  ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಗ್ರಾಮದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೇವಿನ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಹೋಳಿಗೆ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಬೇವಿನ ಸೊಪ್ಪು, ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಅರಿಶಿಣ, ಕುಂಕುಮ ಹಾಗೂ ಹಸಿರು ಬಳೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಆ ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು, ಹೋಳಿಗೆಯಮ್ಮನನ್ನು ಗ್ರಾಮದ ಗಡಿ ದಾಟಿಸಿ ಕಳುಹಿಸುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಹಿಂದೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡದೆ ಮೌನವಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ವೇಳೆ ಮಾತನಾಡಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

  ಈ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಹರಡಿದಾಗ ಅದನ್ನು "ಮಾರಿ" ದೇವಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಎಂದು ಜನರು ನಂಬುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಗ್ರಾಮದ ಗಡಿ ದಾಟಿಸಿದರೆ ರೋಗ-ರುಜಿನಗಳು ದೂರವಾಗಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಮರಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಹೋಳಿಗೆಯಮ್ಮ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಜನಪದ ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

  ಬೆಳಗ್ಗೆಯಿಂದಲೇ ಮನೆಯ ಮಹಿಳೆಯರು ಹೋಳಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿ ಪೂಜೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರೆ, ಪುರುಷರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಗ್ರಾಮದ ಎಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬಗಳು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಹೋಳಿಗೆಯಮ್ಮನ ಮೊರೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮೌನವಾಗಿ ಊರಿನ ಗಡಿಯವರೆಗೆ ಸಾಗುವುದು ಈ ಹಬ್ಬದ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.

  ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮತ್ತೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ, ಒಂದು ಗ್ರಾಮದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾದ ಹೋಳಿಗೆಯಮ್ಮನ ಮೊರೆಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಮುಂದಿನ ಗ್ರಾಮದ ಜನರು, ದೇವಿ ತಮ್ಮೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರು ಕೂಡ ಮುಂದಿನ ಮಂಗಳವಾರ ಅಥವಾ ಶುಕ್ರವಾರ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಗಡಿ ದಾಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಈ ಪರಂಪರೆ ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾ ಆಷಾಢ ಮಾಸ ಮುಗಿದು ಶ್ರಾವಣ ಆರಂಭವಾಗುವವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

  ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದ ನಡುವೆಯೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಳಿಗೆಯಮ್ಮ ಹಬ್ಬ ತನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ, ರೈತರ ಬದುಕು, ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಬಾಂಧವ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.