ಮಂಜು, ಕಾಡು, ತಿರುವುಗಳ ನಡುವೆ ಅಡಗಿದೆ 187 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ - ಇದು ಅಗುಂಬೆ ಘಟ್ಟದ ಕಲ್ಲುಗಳ ಕಥೆ!

•   Tue, Sep 22 2026 03:03:13 PM



• ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಸೆ.22 (DaijiworldNews/TA): ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ದಟ್ಟ ಕಾಡು, ಸದಾ ಮಂಜಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಹಸಿರಿನ ನಡುವೆ ತಿರುವುಮುರುವುಗಳಿಂದ ಸಾಗುವ ಅಗುಂಬೆ ಘಟ್ಟದ ರಸ್ತೆ ಇಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಮಲೆನಾಡು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ರಸ್ತೆಯ ಹಿಂದೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 187 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ.

  

  ಅಗುಂಬೆ ಘಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಸಮೀಪ ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಸಿಗುವ ಎರಡು ಹಳೆಯ ಕಲ್ಲಿನ ಫಲಕಗಳು ಈ ಇತಿಹಾಸದ ಅಪರೂಪದ ಭೌತಿಕ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. 1839ರ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು ಅಂದಿನ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ, ದೂರ ಅಳತೆ ಪದ್ಧತಿ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದ ರಸ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ “HEAD OF THE GHAUT – 1839” ಎಂದು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ “C.I.G & H.B, R.C. & Co.”ಎಂಬ ಗುರುತುಗಳೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ “Ghaut” ಎಂಬುದು ಇಂದಿನ “Ghat” ಅಥವಾ “ಘಟ್ಟ” ಎಂಬ ಪದದ ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ “55 M 1 F AND 122 YDS FROM SHEMOGA” ಎಂದು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ “Shemoga” ಎಂಬುದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರೂಪ.

  ಎರಡನೇ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿರುವ M, F ಮತ್ತು YDS ಎಂಬ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪಗಳು ಅಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಅಳತೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ M ಎಂದರೆ ಮೈಲಿ, F ಎಂದರೆ ಫರ್ಲಾಂಗ್ ಮತ್ತು YDS ಎಂದರೆ ಯಾರ್ಡ್. ಒಂದು ಮೈಲಿಯಲ್ಲಿ 8 ಫರ್ಲಾಂಗ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಫರ್ಲಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ 220 ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಮೈಲಿ 1,760 ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ. ಹೀಗಾಗಿ “55 M 1 F AND 122 YDS” ಎಂಬ ಅಳತೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು 55.19 ಮೈಲಿ ಅಥವಾ 88.8 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಈ ಕಲ್ಲು ಶಿವಮೊಗ್ಗದಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೂರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ರಸ್ತೆ ಗುರುತಾಗಿರಬಹುದು.

  ಅಗುಂಬೆ ಘಟ್ಟದ ರಸ್ತೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಕೇವಲ ಈ ಕಲ್ಲಿನ ಫಲಕಗಳ ಮೇಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಮೈಸೂರು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ 1830ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಿಂದ ಅಗುಂಬೆ ಘಟ್ಟದ ಪಾದದವರೆಗೆ ವಾಹನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆ ನಡೆದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಅಂದಿನ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು “Shemoga to the foot of the Agumbay ghat” ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಅಗುಂಬೆ ಘಟ್ಟದ ರಸ್ತೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಯೋಜಿತ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

  ಇಂದಿನಂತೆ ಆಧುನಿಕ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಂತಹ ದುರ್ಗಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ದಟ್ಟ ಕಾಡು, ಕಠಿಣ ಬಂಡೆಗಳು, ತೀವ್ರ ಇಳಿಜಾರು ಹಾಗೂ ಭಾರೀ ಮಳೆಯ ನಡುವೆ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಂದಿನ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗುಂಬೆ ಘಟ್ಟದ ರಸ್ತೆ ಕಾಮಗಾರಿಯನ್ನು ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ಭವ್ಯವಾದ ಕಾಮಗಾರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಬದಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು, ತೀವ್ರ ಇಳಿಜಾರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಜಿಗ್‌ಜಾಗ್ ತಿರುವುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು, ರಕ್ಷಣಾ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಮಳೆನೀರು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹರಿದುಹೋಗಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುವಂತಹ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ರಸ್ತೆ ಕೇವಲ ಸಂಚಾರದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಕಠಿಣ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿಯೂ ಅದು ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕಾಲಕ್ರಮವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಸುಮಾರು 1837ರ ವೇಳೆಗೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಿಂದ ಅಗುಂಬೆ ಘಟ್ಟದ ಪಾದದವರೆಗೆ carriage road ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆತಿತ್ತು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಮುಂದುವರಿದು, 1839ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಗುಂಬೆ ಘಟ್ಟದ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

  ಇದೇ ಅವಧಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಅಗುಂಬೆ ಘಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಫಲಕದ ಮೇಲೆ “HEAD OF THE GHAUT – 1839” ಎಂಬ ದಿನಾಂಕ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಈ ಕಲ್ಲಿನ ಫಲಕಗಳು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಸ್ತೆ ಗುರುತಿನಂತೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಕೆಲವೇ ಸಾಲುಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಸುಮಾರು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದಿನ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಥೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತವೆ. 1839ರಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು, ಇಂದಿನ ಅಗುಂಬೆ ಘಟ್ಟದ ರಸ್ತೆಯ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ಮಲೆನಾಡಿನ ರಸ್ತೆ ಇತಿಹಾಸದ ಅಪರೂಪದ ನೆನಪುಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.